{"id":9108,"date":"2021-08-01T13:10:00","date_gmt":"2021-08-01T13:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/econsulting.co\/?post_type=blog&#038;p=9108"},"modified":"2021-08-13T13:18:27","modified_gmt":"2021-08-13T13:18:27","slug":"walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas","status":"publish","type":"blog","link":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/","title":{"rendered":"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z coraz bardziej popularnych form wykorzystania chmury obliczeniowej staj\u0105 si\u0119 tak zwane us\u0142ugi SaaS, czyli Software as a Service (oprogramowanie jako us\u0142uga). Aplikacje i bazy danych s\u0105 zainstalowane na serwerach dostawcy, a dost\u0119p do nich jest zapewniany najcz\u0119\u015bciej poprzez stron\u0119 internetow\u0105. Zalet\u0105 jest to, \u017ce klient uzyskuje dost\u0119p do rozwi\u0105za\u0144 o okre\u015blonej funkcjonalno\u015bci, bez inwestowania w infrastruktur\u0119 informatyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"563\" src=\"https:\/\/econsulting.pl\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8695\" srcset=\"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg 1000w, https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG-600x338.jpg 600w, https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rozwi\u0105zania chmurowe staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej popularnym narz\u0119dziem r\u00f3wnie\u017c w&nbsp; firmach farmaceutycznych, tak\u017ce w&nbsp; obszarach ocenianych jako krytyczne w&nbsp;zakresie dobrych praktyk wytwarzania (GMP \u2013 Good Manufacturing Practice). W&nbsp;przypadku gdy m\u00f3wimy o&nbsp;oprogramowaniu wspomagaj\u0105cym krytyczny obszar GMP, oczywi\u015bcie musimy pami\u0119ta\u0107 o&nbsp; tym, \u017ce tego typu rozwi\u0105zanie b\u0119dzie wymaga\u0107 walidacji. Jak prawid\u0142owo przeprowadzi\u0107 tak\u0105 walidacj\u0119? Gdzie znajduje si\u0119 potencjalne ryzyko? Jakiej wsp\u00f3\u0142pracy oczekiwa\u0107 na linii: firma farmaceutyczna &lt;-&gt; dostawca? Na te pytania postaram si\u0119 odpowiedzie\u0107 poni\u017cej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Okre\u015blenie wymaga\u0144<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak w&nbsp; ka\u017cdym innym przypadku, powinni\u015bmy zacz\u0105\u0107 od przygotowania Specyfikacji Wymaga\u0144 U\u017cytkownika (URS \u2013 User Requirement Specification). Decyduj\u0105c si\u0119 na rozwi\u0105zanie SaaS, nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce obok wymaga\u0144 funkcjonalnych, opisuj\u0105cych dzia\u0142anie systemu czy te\u017c wymaga\u0144 jako\u015bciowych, obejmuj\u0105cych aspekty GMP, nale\u017cy szczeg\u00f3lnie za-stanowi\u0107 si\u0119 nad tematem zarz\u0105dzania danymi oraz integralno\u015bci\u0105 danych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak w&nbsp; ka\u017cdym innym przypadku, powinni\u015bmy zacz\u0105\u0107 od przygotowania Specyfikacji Wymaga\u0144 U\u017cytkownika (URS \u2013 User Requirement Specification). Decyduj\u0105c si\u0119 na rozwi\u0105zanie SaaS, nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce obok wymaga\u0144 funkcjonalnych, opisuj\u0105cych dzia\u0142anie systemu czy te\u017c wymaga\u0144 jako\u015bciowych, obejmuj\u0105cych aspekty GMP, nale\u017cy szczeg\u00f3lnie za-stanowi\u0107 si\u0119 nad tematem zarz\u0105dzania danymi oraz integralno\u015bci\u0105 danych.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>lokalizacj\u0119 serwer\u00f3w,<\/li><li>dedykowany serwer,<\/li><li>archiwizacj\u0119 i&nbsp;backup,<\/li><li>zarz\u0105dzanie dost\u0119pem,<\/li><li>aktualizacje, poprawki systemu,<\/li><li>testowanie.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powy\u017csze zagadnienia nie wyczerpuj\u0105 oczywi\u015bcie ca\u0142ego wachlarza pyta\u0144 oraz wymaga\u0144, jakie mo\u017cna postawi\u0107 przed systemem SaaS, natomiast powinny pom\u00f3c wskaza\u0107 kierunek przy pisaniu URS-a.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Audyt dostawcy<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zgodnie z wymaganiami Aneksu 11 GMP, dostawca system\u00f3w IT musi by\u0107 audytowany. W&nbsp;przypadku rozwi\u0105za\u0144 chmurowych jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, poniewa\u017c dostawcy powierzamy realizacj\u0119 procesu biznesowego, system i&nbsp;opiek\u0119 nad nim oraz dane i&nbsp;ich zabezpieczenie. Mo\u017ce by\u0107 to r\u00f3wnie\u017c jedna z&nbsp;nielicznych okazji pozwalaj\u0105cych na szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119 systemu jako\u015bciowego dostawcy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zadowalaj\u0105ce odpowiedzi dostawcy na wymagania zdefiniowane w&nbsp;URS musz\u0105 by\u0107 na tym etapie zweryfikowane i&nbsp; potwierdzone. W&nbsp; tym celu nale\u017cy zweryfikowa\u0107 czy dostawca posiada odpowiednie procedury, czy procedury te s\u0105 wdro\u017cone i&nbsp;stosowane w&nbsp; praktyce oraz czy personel jest odpowiednio przeszkolony. Z&nbsp;perspektywy klienta \u2013 firmy farmaceutycznej \u2013 jednym z&nbsp;kluczowych punkt\u00f3w audytu powinna by\u0107 weryfikacja dokumentacji walidacyjnej, a&nbsp;je\u017celi dostawca us\u0142ugi takowej nie posiada, to weryfikacja dokumentacji technicznej i&nbsp;testowej. Innym kluczowym punktem audytu powinny by\u0107 aspekty zwi\u0105zane z&nbsp;bezpiecze\u0144stwem systemu, zaczynaj\u0105c od weryfikacji architektury systemu, przez szyfrowane protoko\u0142y komunikacji, a&nbsp; ko\u0144cz\u0105c na weryfikacji test\u00f3w penetracyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce zgodnie z&nbsp;przepisami GMP, zawsze ko\u0144cow\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za realizacj\u0119 procesu biznesowego ponosi firma farmaceutyczna, nawet kiedy proces ten zosta\u0142 przekazany do realizacji do dostawcy w&nbsp;ramach rozwi\u0105zania Software as a&nbsp;Service. Bior\u0105c to pod uwag\u0119, audyt dostawcy jest krytycznym elementem procesu walidacji takiego rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Proces walidacji rozwi\u0105zania software as a&nbsp;service<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Co do zasady, proces walidacji rozwi\u0105zania SaaS nie powinien si\u0119 mocno r\u00f3\u017cni\u0107 od walidacji innych system\u00f3w komputerowych b\u0119d\u0105cych w\u0142asno\u015bci\u0105 firmy farmaceutycznej. Wobec tego, je\u017celi firma ma zdefiniowane procedury walidacji w&nbsp;tym obszarze, to nale\u017ca\u0142oby je zastosowa\u0107. Poni\u017cej przedstawiony jest przyk\u0142ad jednego z&nbsp;mo\u017cliwych podej\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Przyk\u0142adowy proces walidacji przedstawiony jest na rysunku poni\u017cej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><a href=\"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/proces-walidacji_1.svg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/proces-walidacji_1.svg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8284\" width=\"633\" height=\"1077\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Analiza Ryzyka<\/strong> \u2013 proces analizy ryzyka powinien rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 wraz z&nbsp;rozpocz\u0119ciem procesu walidacji, a&nbsp;wszystkie nast\u0119pne dzia\u0142ania (kwalifikacja i&nbsp;jej zakres, zakres test\u00f3w, wymagana dokumentacja, itp.) powinny by\u0107 planowane i&nbsp;wykonywane w&nbsp;oparciu o&nbsp;\u201erisk-based approach\u201d. Do analizy ryzyka mo\u017cna stosowa\u0107 r\u00f3\u017cne narz\u0119dzia, jednymi z&nbsp; najpopularniejszych s\u0105 FMEA oraz Ocena Ekspercka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Plan Walidacji<\/strong> \u2013 w&nbsp; oparciu o&nbsp; przeprowadzon\u0105 analiz\u0119 ryzyka oraz wyniki audytu dostawcy nale\u017cy opracowa\u0107 plan walidacji, kt\u00f3ry powinien uwzgl\u0119dnia\u0107 wszystkie kluczowe etapy procesu, z&nbsp;uwzgl\u0119dnieniem specyfiki rozwi\u0105zania SaaS. Wspominam o&nbsp;wyniku audytu dostawcy nie przez przypadek, bowiem wnioski z&nbsp;audytu b\u0119d\u0105 bardzo mocno wp\u0142ywa\u0142y na to, jakie dzia\u0142ania nale\u017cy zaplanowa\u0107 do realizacji we w\u0142asnym zakresie, jakie dzia\u0142ania przekaza\u0107 dostawcy do zrealizowania, a&nbsp;kt\u00f3re dzia\u0142ania mo\u017cna pomin\u0105\u0107, bo ju\u017c s\u0105 zrealizowane przez dostawc\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Opracowanie dokumentacji<\/strong> \u2013 firma farmaceutyczna odpowiada za opracowanie Specyfikacji Wymaga\u0144 U\u017cytkownika, natomiast pozosta\u0142a dokumentacja techniczna (Specyfikacje Funkcjonalne, Specyfikacje Techniczne, opis architektury systemu, opis konfiguracji, interfejs\u00f3w i&nbsp; inne) powinny by\u0107 opracowane i&nbsp;dostarczone przez dostawc\u0119 oprogramowania. W&nbsp;celu zweryfikowania czy dokumentacja dostawcy pokrywa w\u0142a\u015bciwie URS-a, mo\u017cna ju\u017c na tym etapie przyst\u0105pi\u0107 do przygotowywania Matrycy \u015aledzenia. Matryca \u015aledzenia stanowi cz\u0119\u015b\u0107 dokumentacji walidacyjnej firmy farmaceutycznej, a&nbsp; jej zadaniem jest wykazanie, \u017ce wymagania u\u017cytkownika zosta\u0142y zaimplementowane w&nbsp;systemie (powi\u0105zanie mi\u0119dzy URS-em a&nbsp;odpowiadaj\u0105c\u0105 mu Specyfikacj\u0105 Funkcjonaln\u0105) oraz \u017ce zosta\u0142y w\u0142a\u015bciwie przetestowane (powi\u0105zanie mi\u0119dzy URS-em, a&nbsp;odpowiadaj\u0105cymi mu testami).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kwalifikacja infrastruktury<\/strong> \u2013 testy walidacyjne musz\u0105 by\u0107 prowadzone na skwalifikowanej infrastrukturze. Dostawca oprogramowania powinien na tym etapie przedstawi\u0107 dokumentacj\u0119 kwalifikacyjn\u0105 dla serwer\u00f3w (przynajmniej serwera testowego i&nbsp;produkcyjnego). Bez potwierdzenia statusu skwalifikowania infrastruktury, nie nale\u017cy rozpoczyna\u0107 test\u00f3w walidacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Wykonanie test\u00f3w walidacyjnych<\/strong> \u2013 zakres test\u00f3w, podej\u015bcie do testowania, zasady raportowania i&nbsp;kryteria ocena b\u0142\u0119d\u00f3w oraz spos\u00f3b dokumentacji powinny by\u0107 opisane w&nbsp;planie test\u00f3w. Testy mo\u017cemy podzieli\u0107 na dwie grupy: Test IT (Testy Jednostkowe, Przegl\u0105d Kodu \u0179r\u00f3d\u0142owego, Testy Systemowe, Testy Integracyjne, Testy Bezpiecze\u0144stwa) oraz Testy Biznesowe (Testy Akceptacyjne U\u017cytkownika, Testy End-to-End). Za cz\u0119\u015b\u0107 techniczn\u0105 systemu odpowiada dostawca, dla-tego, je\u017celi wyniki audytu w&nbsp;obszarze testowania by\u0142y pozytywne, w\u00f3wczas w&nbsp;przypadku Test\u00f3w IT mo\u017cna powo\u0142a\u0107 si\u0119 na testy wykonywane przez dostawc\u0119. Istotne b\u0119dzie zweryfikowanie dost\u0119pnej dokumentacji testowej oraz zakresu testowania. Takie podej\u015bcie znacz\u0105co zmniejsza ilo\u015b\u0107 testowania po stronie firmy farmaceutycznej, poniewa\u017c do wykonania zostan\u0105 jedynie Testy Biznesowe. Po zako\u0144czeniu test\u00f3w nale\u017cy uzupe\u0142ni\u0107 Matryc\u0119 \u015aledzenia w&nbsp;celu wykazania, \u017ce ka\u017c-de z&nbsp;wymaga\u0144 zosta\u0142o odpowiednio przetestowane. Na koniec nale\u017cy opracowa\u0107 Raport z&nbsp;Test\u00f3w podsumowuj\u0105cy wyniki. Weryfikacji powinny zosta\u0107 poddane wszystkie zg\u0142oszone w&nbsp;trakcie testowania b\u0142\u0119dy oraz ich aktualny status. B\u0142\u0119dy ocenione jako krytyczne i&nbsp;wa\u017cne powinny by\u0107 rozwi\u0105zane przed zamkni\u0119ciem Raportu z&nbsp;Test\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Okre\u015blenie zasad utrzymania systemu<\/strong> \u2013 po zako\u0144czeniu ca\u0142o\u015bci test\u00f3w i&nbsp;przed sfinalizowaniem Raportu z&nbsp; Walidacji nale\u017cy ustali\u0107 i&nbsp; opisa\u0107 zasady utrzymywania systemu w&nbsp; stanie zwalidowanym. Je\u017celi jest taka potrzeba, nale\u017cy opracowa\u0107 stosowne procedury i&nbsp;instrukcje oraz przeprowadzi\u0107 szkolenia. Dzia\u0142ania te powinny by\u0107 r\u00f3wnie\u017c podsumowane w&nbsp;Raporcie z&nbsp;Walidacji, a&nbsp;szczeg\u00f3\u0142owe zasady dotycz\u0105ce utrzymywania systemu opisane w&nbsp;odr\u0119bnej umowie serwisowej \u2013 Service Level Agreement.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Opracowanie Raportu z&nbsp;Walidacji<\/strong> \u2013 na zako\u0144czenie procesu walidacji nale\u017cy opracowa\u0107 Raport z&nbsp;Walidacji z&nbsp;podsumowaniem ca\u0142ego przeprowadzonego procesu. Je\u017celi w&nbsp;trakcie trwania walidacji wyst\u0105pi\u0142y jakie\u015b niezgodno\u015bci czy odchylenia, nale\u017cy je r\u00f3wnie\u017c opisa\u0107 i&nbsp;oceni\u0107. Je\u017celi jakie\u015b niezgodno\u015bci nie zosta\u0142y rozwi\u0105zane na tym etapie, powinny by\u0107 przedstawione wdro\u017cone dzia\u0142ania obni\u017caj\u0105ce ryzyko oraz wyznaczony termin na rozwi\u0105zanie otwartych niezgodno\u015bci. Raport z&nbsp; Walidacji powinien zawiera\u0107 stwierdzenie o dopuszczeniu przedmiotu walidacji do u\u017cywania na produkcji. Ca\u0142o\u015b\u0107 dokumentacji, kt\u00f3ra powstaje w&nbsp; ramach procesu walidacji musi by\u0107 opracowana i&nbsp;zatwierdzona przed podpisaniem Raportu z&nbsp;Walida-cji. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c materia\u0142\u00f3w szkoleniowych, procedur, instrukcji, itp.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Utrzymanie systemu \u2013 Service Level Agreement<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zwalidowany system pracuj\u0105cy w&nbsp;ramach rozwi\u0105zania SaaS, podobnie jak ka\u017cdy inny, wymaga utrzymania zar\u00f3wno od strony technicznej, jak i&nbsp;od strony walidacyjnej. Przez utrzymanie systemu rozumiemy tutaj szereg aktywno\u015bci realizowanych przez dostawc\u0119 w&nbsp; celu zapewnienia poprawno\u015bci oraz ci\u0105g\u0142o\u015bci dzia\u0142ania systemu. Do tych aktywno\u015bci zaliczamy: monitorowanie dzia\u0142ania systemu, wprowadzanie zmian, poprawek i&nbsp; aktualizacji, testowanie, zarz\u0105dzanie uprawnieniami i&nbsp;dost\u0119pami, archiwizacja i&nbsp;backup, zarz\u0105dzanie incydentami, zapewnienie linii wsparcia (helpdesk, druga i&nbsp;trzecia linia wsparcia) i&nbsp;inne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z&nbsp;punktu widzenia firmy farmaceutycznej, kluczowe b\u0119dzie ci\u0105g\u0142e utrzymanie stanu zwalidowanego, realizowane w&nbsp;procesie kontroli zmian, kt\u00f3ry powinien \u0142\u0105czy\u0107 w&nbsp;sobie aspekty zwi\u0105zane z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>zarz\u0105dzaniem incydentami i&nbsp;zg\u0142oszeniami,<\/li><li>ocen\u0105 ryzyka,<\/li><li>zarz\u0105dzaniem dokumentacj\u0105,<\/li><li>testowaniem,<\/li><li>szkoleniami.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Proces ten, najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, powinien by\u0107 zgodny z&nbsp;wymaganiami GMP, czyli:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>powinny by\u0107 dost\u0119pne formalne wnioski o&nbsp;wprowadzenie zmiany \u2013 dotyczy to zar\u00f3wno poprawek b\u0142\u0119d\u00f3w, kiedy takim wnioskiem mo\u017ce by\u0107 zg\u0142oszony incydent, jak i&nbsp;aktualizacji,<\/li><li>ka\u017cdy wniosek powinien by\u0107 oceniony przynajmniej pod k\u0105tem wp\u0142ywu na system, dokumentacj\u0119 oraz testowanie; na tej podstawie powinien powsta\u0107 plan wdro\u017cenia wraz z&nbsp;wykazem niezb\u0119dnych czynno\u015bci do wykonania,<\/li><li>realizacja wdro\u017cenia powinna by\u0107 na bie\u017c\u0105co monitorowana pod k\u0105tem poprawno\u015bci zar\u00f3wno merytorycznej, jak i&nbsp;jako\u015bciowej,<\/li><li>na koniec zmiana powinna by\u0107 oceniona, czy zosta\u0142a wdro\u017cona poprawnie.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poniewa\u017c system utrzymywany jest przez dostawc\u0119 i&nbsp; to dostawca odpowiada za realizacj\u0119 proces\u00f3w, takich jak np. na przyk\u0142ad kontrola zmian, dlatego kluczowe jest, \u017ceby istnia\u0142a formalna umowa serwisowa \u2013 Service Level Agreement \u2013 mi\u0119dzy firm\u0105 farmaceutyczn\u0105 a&nbsp;dostawc\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie precyzowa\u0142a powy\u017csze zagadnienia, zar\u00f3wno co do merytorycznej strony tych proces\u00f3w, jak i&nbsp;samych zasad wsp\u00f3\u0142pracy (kana\u0142y komunikacji, czasy reakcji, dost\u0119p do dokumentacji, itp.).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozwi\u0105zania chmurowe SaaS (Software as a&nbsp;Service), ze wzgl\u0119du na swoje rozliczne zalety, s\u0105 coraz bardziej popularne w\u015br\u00f3d firm farmaceutycznych, r\u00f3wnie\u017c w&nbsp;obszarach GMP krytycznych. I&nbsp;cho\u0107 walidacja wymagana w&nbsp;tych przypadkach, mo\u017ce stanowi\u0107 wyzwanie, wydaje si\u0119, \u017ce kluczowym aspektem ca\u0142ego procesu jest wyb\u00f3r dostawcy, poprzedzony szczeg\u00f3\u0142owym audytem. Taki wniosek nie powinien jednak nikogo dziwi\u0107. Jako\u015b\u0107 systemu i&nbsp;jego bezpiecze\u0144stwo zale\u017cy w&nbsp;takim przypadku przede wszystkim od dostawcy, jego \u015bwiadomo\u015bci wymaga\u0144 GMP oraz odpowiednio wdro\u017conych proces\u00f3w jako\u015bciowych. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce firma farmaceutyczna decyduj\u0105c si\u0119 na dane rozwi\u0105zanie, jest odpowiedzialna za ca\u0142y proces walidacji i&nbsp; powinna wiedzie\u0107, w&nbsp;jaki spos\u00f3b chce tak\u0105 walidacj\u0119 przeprowadzi\u0107, zanim zdecyduje si\u0119 na takie rozwi\u0105zanie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jedn\u0105 z coraz bardziej popularnych form wykorzystania chmury obliczeniowej staj\u0105 si\u0119 tak zwane us\u0142ugi SaaS, czyli Software as a Service (oprogramowanie jako us\u0142uga). Aplikacje i bazy danych s\u0105 zainstalowane na serwerach dostawcy, a dost\u0119p do nich jest zapewniany najcz\u0119\u015bciej poprzez stron\u0119 internetow\u0105. Zalet\u0105 jest to, \u017ce klient uzyskuje dost\u0119p do rozwi\u0105za\u0144 o okre\u015blonej funkcjonalno\u015bci, bez [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":8695,"template":"","categories":[],"class_list":["post-9108","blog","type-blog","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Jedn\u0105 z coraz bardziej popularnych form wykorzystania chmury obliczeniowej staj\u0105 si\u0119 tak zwane us\u0142ugi SaaS, czyli Software as a Service (oprogramowanie jako us\u0142uga). Aplikacje i bazy danych s\u0105 zainstalowane na serwerach dostawcy, a dost\u0119p do nich jest zapewniany najcz\u0119\u015bciej poprzez stron\u0119 internetow\u0105. Zalet\u0105 jest to, \u017ce klient uzyskuje dost\u0119p do rozwi\u0105za\u0144 o okre\u015blonej funkcjonalno\u015bci, bez [&hellip;]\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/\",\"name\":\"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg\",\"datePublished\":\"2021-08-01T13:10:00+00:00\",\"dateModified\":\"2021-08-13T13:18:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/wp-content\\\/uploads\\\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg\",\"width\":1000,\"height\":563},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/pl\\\/blog\\\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/\",\"name\":\"eConsulting\",\"description\":\"Cornerstone IT services, validation, IT outsourcing, Salesforce\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#organization\",\"name\":\"eConsulting\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/e-fav.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/econsulting.co\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/08\\\/e-fav.png\",\"width\":513,\"height\":513,\"caption\":\"eConsulting\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econsulting.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting","twitter_description":"Jedn\u0105 z coraz bardziej popularnych form wykorzystania chmury obliczeniowej staj\u0105 si\u0119 tak zwane us\u0142ugi SaaS, czyli Software as a Service (oprogramowanie jako us\u0142uga). Aplikacje i bazy danych s\u0105 zainstalowane na serwerach dostawcy, a dost\u0119p do nich jest zapewniany najcz\u0119\u015bciej poprzez stron\u0119 internetow\u0105. Zalet\u0105 jest to, \u017ce klient uzyskuje dost\u0119p do rozwi\u0105za\u0144 o okre\u015blonej funkcjonalno\u015bci, bez [&hellip;]","twitter_image":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/","url":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/","name":"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS - eConsulting","isPartOf":{"@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg","datePublished":"2021-08-01T13:10:00+00:00","dateModified":"2021-08-13T13:18:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/#primaryimage","url":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg","contentUrl":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/Computer-System-Validation-\u2013-SaaS-solutions_ENG.jpg","width":1000,"height":563},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/blog\/walidacja-rozwiazan-chmurowych-saas\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/econsulting.co\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Walidacja rozwi\u0105za\u0144 chmurowych SaaS"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#website","url":"https:\/\/econsulting.pl\/","name":"eConsulting","description":"Cornerstone IT services, validation, IT outsourcing, Salesforce","publisher":{"@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/econsulting.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#organization","name":"eConsulting","url":"https:\/\/econsulting.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/e-fav.png","contentUrl":"https:\/\/econsulting.co\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/e-fav.png","width":513,"height":513,"caption":"eConsulting"},"image":{"@id":"https:\/\/econsulting.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/blog\/9108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/blog"}],"about":[{"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econsulting.co\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}